2 april was Internationale Factcheckdag
2 april was factcheckdag
Afgelopen weken was het de dag na 1 april Internationale Factcheckdag: een dag waarop factcheckorganisaties wereldwijd om het belang van feiten te benadrukken bijzondere evenementen organiseren, en lespakketten, quizjes en instructievideo's online zetten. Ook om mensen te helpen om zelf dingen te kunnen checken, bijvoorbeeld hoe je kan achterhalen waar een foto of video gemaakt is.
2 april was ook de laatste dag waarop mensen konden doneren voor onze crowdfunding. Ondanks dat we vorige week al konden melden dat we het beoogde bedrag hadden gekregen, bleven mensen doneren. Ongelofelijk. Uiteindelijk haalden we een stuk meer op dan we hoopten.
Crowdfunding Nieuwscheckers groot succes, kopte de Universiteit Leiden enthousiast.
Met behulp van donateurs krijgen de factcheckers van de Universiteit Leiden alsnog vleugels, meldde NRC.
Leidse factcheckers gaan nieuws rond Europese verkiezingen op waarheidsgehalte wegen, schreef Villamedia.
Om alle gulle donateurs te bedanken maakte we deze video:
Nieuwscheckers breidt uit
Dankzij alle donteurs konden we meteen deze week ons team versterken. Met twee bekende krachten.
Fiorella Opromolla is na haar stage bij de Volkskrant weer teruggekeerd bij Nieuwscheckers om verder te gaan met factchecken.
Clémence Overeem is na een jaar weer terug om ons te helpen met het visualiseren van factchecks. Denk aan video's, animaties en gifjes om het bereik van onze factchecks op sociale media te vergroten.
Met deze twee zijn we al heel blij, maar met het oog op de verkiezingen zullen we ons team binnenkort verder versterken.
Nieuwe factchecktools
In de Italiaanse stad Perugia vindt elk jaar in april het International Journalism Festival plaats. Vijf dagen lang komen sprekers van over de hele wereld samen voor lezingen, panelgesprekken en workshops over de meest uiteenlopende journalistieke onderwerpen.
Dit jaar werd veel aandacht besteed aan desinformatie. Nieuwschecker Fiorella was aanwezig om bijgepraat te worden over de nieuwste tools en technieken op het gebied van factchecken.
Drie tools vielen haar met name op. Tools die handig kunnen zijn voor het verifiëren van video.
Watch Frame by Frame: onderzoek je een video en wil je die in slow motion afspelen? Dat kan met deze tool. Kopieer de YouTube- of Vimeo-link en bekijk de video per frame, zodat je alle details kan bestuderen.
TV News Archive: dit is een database met een gigantische hoeveelheid televisiemateriaal van Amerikaanse programma’s. Gebruik gerichte zoektermen voor het beste resultaat. De website bevat ook de Face-o-matic (een applicatie waarmee je kan instellen dat je een bericht krijgt op Slack als een bepaald persoon op televisie is geweest en zijn of haar gezicht herkend is) en recente factchecks.
The contextubot: op social media gaan vaak korte YouTube-clips rond van bijvoorbeeld een televisieprogramma, waar je eigenlijk meer informatie en context bij wil hebben. Stop de URL in de Contextubot, om vervolgens makkelijk het hele item terug te vinden.
Factchecks door andere media
Duurzaam vliegen
De 737 Max is súperduurzaam. Je kunt beter in dit toestel stappen naar de Spaanse costa's dan dat je de auto pakt. Tenminste, dat stelde lucht- en ruimtevaartdeskundige Joris Melkert. Het oordeel van de Volkskrant: Zo lang je met drie personen (of meer) in de auto zit, is de reis per auto duurzamer. De eventuele uitstoot van onderhoud aan duizenden kilometers asfalt wordt echter niet meegenomen in de berekening. Een vliegtuig heeft immers geen infrastructuur nodig, afgezien van twee landingsbanen.
Nieuw-Zeelands filmpje blijkt van Hollandse bodem
In een wijdverspreid filmpje zien we Nieuw-Zeelandse kinderen bidden in een moskee. Bij de kijkers op sociale media gingen de alarmbellen af: Na de aanslagen in Christchurch, Nieuw-Zeeland, zou er een heuse 'conquest of Islam' plaatsvinden in het land. Maar het filmpje blijkt een opname te zijn uit ons eigen land. Zwolle, om precies te zijn, waar schoolkinderen in 2016 een bezoek brachten aan een moskee. Gecheckt door het Franse AFP trouwens.
De landbouw is onze rots in de branding
Dankzij de robuuste landbouwsector is Nederland bovenop de crisis gekomen. Dat beweerde de voorzitter van de Land- en Tuinbouw Organisatie Nederland (LTO). Hoewel deze sector het erg goed deed tijdens de crisis, kan je niet zeggen dat het de Nederlandse economie gered heeft, aldus NRC Checkt.
NRC spreekt met pulpnieuwsmakers
Afgelopen januari publiceerden we ons onderzoek naar het bereik van pulpnieuws op Facebook. NRC spoorde twee van die pulpnieuwsmakers op en publiceerde er deze week een artikel over. De ene, Thijme de Visser, vindt het woord pulpnieuws “een belediging voor onze fans”. De ander, Adem Kaya, erkent dat hij nepnieuws publiceerde en daar geld mee verdiende. "Tsja, moet ik het terug storten? In het goede doelen-potje stoppen?”
Kaya heeft nog wel een tip om het anoniem publiceren van nepnieuws een halt toe te roepen: „Je kunt nog steeds een nieuwspagina met honderdduizenden volgers hebben, zonder je naam op de pagina te vermelden. Dat zou moeten stoppen. Wil je nieuws verspreiden op Facebook, dan moet je naam op de pagina worden genoemd, kláár.”
Lees het hele artikel op nrc.nl.
En verder...
Sinds Nieuwscheckers gestopt is, is NU.nl de enige overgebleven organisatie die in Nederland voor Facebook berichten controleert. In een interview legt NU.nl-factchecker Shannon Bakker uit hoe ze werkt. "Je moet geen hekel hebben aan papers lezen en je moet wat van statistiek snappen."
Over de samenwerking tussen factcheckers en Facebook gesproken: de BBC publiceerde deze week een artikel over de vraag wat we er nu mee opgeschoten zijn. Het korte antwoord: er is nog een hoop werk aan de winkel.
In een poging om de betrouwbaarheid te verhogen van nieuwsberichten die op Facebook zijn te vinden, denkt Mark Zuckerberg erover om redacteuren aan te stellen die zich moeten bezighouden met de selectie van kwaliteitsnieuws op Facebook.
Facebook en Twitter liggen al langer onder vuur, maar nu krijgt YouTube ook steeds meer kritiek. Zo blijkt dat leidinggevenden waarschuwingen over haatzaaiende en misleidende video's in de wind sloegen omdat deze video's zorgen voor veel engagement, zo meldt Bloomberg.
Een campagne van de Franse overheid om kiezers op te roepen om zich te registreren voor de Europese verkiezingen is geweigerd door Twitter. De reden? De wetgeving over transparantie van politieke advertenties, ingevoerd door de Franse overheid zelf.
Ouderen zijn het meest vatbaar voor de verspreiding van online misinformatie, schrijft Buzzfeed in een uitvoerig artikel, onderbouwd met diverse onderzoek.
India wordt geteisterd door haatzaaiend nepnieuws. Het zijn politieke partijen die zich er - met het oog op de komende verkiezingen - schuldig aan maken, met als doel om politieke tegenstanders zwart te maken, maar ook etnische minderheden zijn het doelwit.
Dat was de nieuwsbrief van deze week. Tot volgende week!
Peter Burger, Alexander Pleijter, Fiorella Opromolla & Clémence Overeem van Nieuwscheckers